Củ giống là yếu tố đầu tiên quyết định đến khả năng sinh trưởng, chất lượng thân cây, số lượng nụ và chất lượng hoa sau này. Vì vậy, ngay khi nhập củ về, cần tiến hành kiểm tra, phân loại và bảo quản đúng điều kiện trước khi đưa vào sản xuất.

Củ giống cần được kiểm tra theo từng giống, từng size và từng lô hàng. Các yếu tố cần quan sát gồm kích thước củ, độ chắc của củ, tình trạng vảy củ, mầm, rễ và các dấu hiệu bất thường như dập, mềm, thối hoặc nhiễm nấm bệnh.

Việc phân loại giúp quá trình trồng và chăm sóc được đồng đều, đồng thời thuận tiện cho việc theo dõi sinh trưởng của từng giống.

Những củ có dấu hiệu hư hỏng, thối hoặc nhiễm bệnh cần được loại bỏ, tránh làm ảnh hưởng đến những củ khỏe mạnh trong cùng lô.

Sau khi kiểm tra, củ giống cần được bảo quản trong điều kiện phù hợp với từng giống và tình trạng xử lý của nhà cung cấp.

Đối với củ giống nhập khẩu, cần xác định rõ củ đã trải qua quá trình xử lý lạnh hay chưa, thời gian bảo quản và trạng thái sinh lý của củ trước khi quyết định thời điểm đưa vào trồng.

Trước khi trồng, củ có thể được kiểm tra và xử lý theo quy trình kỹ thuật nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh nấm bệnh trong giai đoạn đầu.

Mục tiêu của giai đoạn này là giữ cho củ khỏe mạnh, hạn chế tổn thương và tạo điều kiện thuận lợi để củ phát triển rễ và mầm đồng đều.

Sau khi xử lý, củ được đưa vào khu vực ươm hoặc khu vực chuẩn bị trước khi trồng tùy theo phương pháp sản xuất.

Giai đoạn này đặc biệt quan trọng vì cây hoa ly phát triển bộ rễ tương đối mạnh. Một bộ rễ khỏe sẽ giúp cây hấp thụ nước và dinh dưỡng tốt hơn trong các giai đoạn tiếp theo.

Trong quá trình ươm cần duy trì độ ẩm phù hợp, tránh để củ bị khô kéo dài nhưng cũng không để nước đọng gây thối củ.

Thường xuyên kiểm tra tình trạng mầm và rễ. Những củ phát triển chậm hoặc có biểu hiện bất thường cần được tách riêng để theo dõi.

Khi cây đã hình thành mầm và bộ rễ phát triển phù hợp, tiến hành đưa cây vào khu vực trồng chính thức.

Đất hoặc giá thể là nền tảng của toàn bộ quá trình sản xuất hoa ly.

Đất trồng cần tơi xốp, giàu hữu cơ, có khả năng giữ ẩm nhưng phải thoát nước tốt. Hoa ly không thích điều kiện úng kéo dài, do đó hệ thống thoát nước cần được chuẩn bị trước khi trồng.

Trước khi xuống giống cần tiến hành vệ sinh khu vực trồng, xử lý đất theo điều kiện thực tế và chuẩn bị hệ thống tưới.

Đối với sản xuất trong nhà lưới hoặc nhà kính, cần kiểm tra đồng thời hệ thống thông gió, mái che, lưới giảm sáng và hệ thống tưới để đảm bảo môi trường sinh trưởng ổn định cho cây.

Khi đất và khu vực trồng đã được chuẩn bị, tiến hành trồng củ theo từng giống và từng size.

Củ được đặt với phần mầm hướng lên trên. Độ sâu và khoảng cách trồng cần được điều chỉnh dựa trên kích thước củ, đặc điểm giống, mùa vụ và điều kiện khu vực sản xuất.

Không nên trộn lẫn nhiều giống có thời gian sinh trưởng khác nhau trên cùng một khu vực nếu không có kế hoạch quản lý riêng.

Sau khi trồng cần tưới nước nhẹ để đất tiếp xúc tốt với củ và duy trì độ ẩm cần thiết cho quá trình phát triển rễ.

Trong những tuần đầu tiên sau khi trồng, cây tập trung phát triển bộ rễ và bắt đầu hình thành thân lá.

Đây là giai đoạn cần hạn chế các tác động gây stress cho cây. Độ ẩm đất phải được duy trì ổn định, tránh tình trạng lúc quá khô, lúc quá ướt.

Người chăm sóc cần kiểm tra cây thường xuyên để phát hiện sớm các vấn đề như:

• Củ bị thối.
• Mầm bị hỏng.
• Cây sinh trưởng không đồng đều.
• Rễ phát triển kém.
• Nấm bệnh.
• Côn trùng gây hại.

Trong giai đoạn đầu, ưu tiên xây dựng bộ rễ khỏe thay vì thúc cây phát triển thân lá quá nhanh.

Sau khi bộ rễ bắt đầu ổn định, cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh.

Thân cây phát triển nhanh, số lượng lá tăng lên và cây bắt đầu tích lũy dinh dưỡng cho quá trình hình thành nụ.

Trong giai đoạn này cần quản lý đồng thời nước, ánh sáng, nhiệt độ và dinh dưỡng.

Cây cần được cung cấp đủ ánh sáng nhưng phải tránh điều kiện nhiệt độ quá cao. Khi nhiệt độ tăng cao, cần chủ động thông gió hoặc sử dụng lưới che phù hợp để giảm nhiệt.

Việc tưới nước cần căn cứ vào độ ẩm thực tế của đất, thời tiết và giai đoạn sinh trưởng. Không tưới theo một lượng cố định trong mọi điều kiện.

Dinh dưỡng cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển của cây.

Ở giai đoạn đầu, cây cần tập trung phát triển bộ rễ. Khi cây bước vào giai đoạn phát triển thân lá, nhu cầu dinh dưỡng tăng lên và cần có chương trình bón phân phù hợp.

Khi cây bắt đầu hình thành nụ, chương trình dinh dưỡng cần được điều chỉnh để tập trung vào quá trình hình thành và nuôi nụ.

Không nên hiểu rằng bón càng nhiều phân thì cây càng tốt. Việc cung cấp dinh dưỡng cần dựa trên tình trạng thực tế của cây, đất hoặc giá thể và đặc điểm của từng giống.

Ngoài các chất dinh dưỡng đa lượng như đạm, lân và kali, cần quan tâm đến canxi, magie và các nguyên tố vi lượng khi cần thiết.

Nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng và thời gian ra hoa của cây hoa ly.

Hoa ly nhìn chung phát triển tốt trong điều kiện tương đối mát. Nhiệt độ quá cao có thể làm cây phát triển nhanh, ảnh hưởng đến chất lượng thân và quá trình hình thành hoa.

Ngược lại, điều kiện thiếu ánh sáng kéo dài có thể khiến cây vươn cao, thân yếu và ảnh hưởng đến chất lượng hoa.

Vì vậy, trong suốt quá trình sản xuất cần thường xuyên theo dõi:

Nhiệt độ → ánh sáng → độ ẩm đất → độ ẩm không khí → thông gió.

Đặc biệt với sản xuất hoa Tết, việc quản lý các yếu tố này còn có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tốc độ sinh trưởng và thời điểm hoa nở.

Khi cây đạt đến giai đoạn sinh trưởng phù hợp, nụ hoa bắt đầu xuất hiện.

Đây là một trong những giai đoạn quan trọng nhất của quá trình chăm sóc.

Người trồng cần theo dõi chiều cao cây, đường kính thân, số lượng nụ trên cây và tốc độ phát triển của nụ.

Những cây có biểu hiện sinh trưởng bất thường cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Từ giai đoạn này, mục tiêu chăm sóc chuyển từ phát triển thân lá sang nuôi nụ và tạo ra hoa có chất lượng cao.

Sau khi nụ hình thành, cây cần được chăm sóc ổn định để nụ phát triển đồng đều và đạt kích thước phù hợp.

Đối với hoa ly phục vụ thị trường Tết, đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng. Thời gian sinh trưởng của mỗi giống có thể khác nhau nên không thể áp dụng một lịch cố định cho tất cả các giống.

Thời điểm trồng cần được tính toán dựa trên:

• Giống hoa.
• Size củ.
• Vùng trồng.
• Thời điểm bắt đầu trồng.
• Nhiệt độ.
• Điều kiện ánh sáng.
• Phương pháp canh tác.
• Thời gian sinh trưởng dự kiến của từng giống.

Việc ghi chép dữ liệu qua từng vụ sẽ giúp người trồng xây dựng được lịch sản xuất chính xác hơn cho từng giống.

Trong suốt quá trình sinh trưởng, cây cần được kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm sâu bệnh.

Việc kiểm tra cần thực hiện trên toàn bộ cây, từ củ, rễ, thân, lá đến nụ hoa.

Một số biểu hiện cần đặc biệt chú ý gồm:

• Lá vàng bất thường.
• Đốm lá.
• Cháy lá.
• Thân mềm hoặc có vết bệnh.
• Thối rễ.
• Thối củ.
• Côn trùng chích hút.
• Sâu ăn lá.
• Nụ biến dạng hoặc thui nụ.

Nguyên tắc quản lý là phát hiện sớm – xác định đúng nguyên nhân – xử lý đúng kỹ thuật.

Không nên sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo một lịch cố định nếu chưa xác định được đối tượng gây hại. Khi sử dụng sản phẩm cần tuân thủ nhãn thuốc và quy định hiện hành.

Khi hoa bước vào giai đoạn chuẩn bị thu hoạch, cần hạn chế những tác động có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng hoa.

Cây cần được duy trì trong điều kiện ổn định, tránh để đất quá khô hoặc quá ẩm.

Hạn chế làm tổn thương thân, lá và nụ.

Việc cung cấp dinh dưỡng cũng cần được điều chỉnh phù hợp với giai đoạn cuối của cây, tránh thúc cây phát triển quá mạnh khi hoa đã chuẩn bị thu hoạch.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra cành hoa có:

Thân thẳng – lá xanh khỏe – nụ đồng đều – màu sắc đẹp – chất lượng hoa cao.

Thời điểm thu hoạch phụ thuộc vào giống, mục đích sử dụng và khoảng cách vận chuyển.

Đối với hoa cắt cành, thông thường cần thu khi nụ đã phát triển đầy đủ và bắt đầu có dấu hiệu lên màu nhưng chưa nở hoàn toàn.

Thời điểm thu hoạch nên ưu tiên vào buổi sáng hoặc chiều mát, hạn chế thu hoạch trong điều kiện nhiệt độ cao.

Sau khi cắt, hoa cần được đưa nhanh về khu vực sơ chế và bảo quản.

Sau khi thu hoạch, hoa được phân loại theo chất lượng.

Các tiêu chí có thể bao gồm:

• Chiều dài cành.
• Độ thẳng của thân.
• Số lượng nụ.
• Kích thước nụ.
• Độ đồng đều.
• Màu sắc.
• Chất lượng lá.
• Tình trạng sâu bệnh.
• Mức độ lên màu của hoa.

Những cành đạt tiêu chuẩn được bó và đóng gói theo yêu cầu của khách hàng hoặc thị trường.

Sau đó hoa được bảo quản trong điều kiện phù hợp nhằm hạn chế mất nước, giảm chất lượng và kéo dài thời gian sử dụng.

Để xây dựng một quy trình sản xuất hoa ly chuyên nghiệp, việc ghi chép dữ liệu là rất cần thiết.

Mỗi lô giống nên có một hồ sơ riêng, bao gồm:

Tên giống → nguồn củ → size củ → ngày nhập → ngày xử lý → ngày trồng → điều kiện trồng → chiều cao cây → thời điểm xuất hiện nụ → số nụ → ngày lên màu → ngày thu hoạch → tỷ lệ đạt tiêu chuẩn.

Sau mỗi vụ cần tổng hợp và đánh giá kết quả.

Qua nhiều vụ, doanh nghiệp có thể xây dựng được cơ sở dữ liệu sinh trưởng riêng cho từng giống và từng vùng trồng.

Đây sẽ là cơ sở để tính toán thời gian trồng hoa Tết, tư vấn size củ cho khách hàng và xây dựng lịch sản xuất chính xác hơn.